Posts

बातमी

  बातम्यांमध्ये गुन्हेगारी स्वरूपाच्या घटना दाखवल्यानंतर आपल्याला त्यामुळे फारच कसंतरी वाटू लागते.  अशा वेळेला आपण नेमकं काय करावं असा एक प्रश्न मला माझ्या नातेवाईकाने विचारला ?   त्याला उत्तर देताना मला असे जाणवले की ही समस्या अनेकांना असेल तर आपण याचा लेख बनवून ब्लॉगवर पोस्ट करावा. माणूस प्राण्याला गेंडा सारखे जाड कातडे नाही की वाघासारखे तीक्षण नखे नाहीत. हरणासारखे चपळ पाय नाहीत.  पळून जायचे म्हटले तर वेग नाही. माकडासारखे पटपट झाडांवरून उड्या मारण्याची कौशल्य नाही.  मग निसर्गाने मानवाला काय दिले तर एक मेंदू  जो अगदी पटापट काम करू शकेल.  भीती ही भावना माणसाला जिवंत ठेवण्याचे काम करते.  म्हणजे असे पहा की माणूस घाबरलाच नाही तर तो कुठल्यातरी हिंसरा श्वापदाकडून शिकार होईल आणि संपूर्ण जाईल त्यामुळे माणसाला स्वतःचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी खूप घाबरणारा मेंदू तयार करणे आवश्यक होते.  हा मेंदू माणसाला सातत्याने आजूबाजूला काही धोका तर नाही ना याची माहिती घेण्यास प्रवृत्त करतो.  त्यामुळे कोणतीही धोकादायक परिस्थिती पाहिल्याबरोबर माणसाला त्या घटन...

मानसोपचाराची शक्ती : आनंद आणि आशा

  शीर्षक: मानसोपचाराची शक्ती : आनंद आणि आशा जीवनातील आव्हानांच्या मध्यभागी, नैराश्य आपल्या आत्म्यावर गडद काळी सावली टाकत असते, ज्यामुळे आपल्याला हरवलेले, थकलेले आणि आशा नसल्यासारखे वाटते. पण अंधाराच्या या क्षणांमध्येच मानसोपचाराची  क्षमता अधिक चमकते. स्वत:चा शोध आणि उपचारांच्या प्रवासाला सुरुवात करून, क्लायंट त्यांच्या उद्देशाची जाणीव परत मिळवू शकतात, थेरपिस्टच्या पाठिंब्याने जीवनातली दृष्टी परत मिळवत असतात आणि शेवटी जीवनाचे सौंदर्य पुन्हा शोधत असतात. या लेखात, प्रेरणादायी उदाहरणे मांडली आहेत.  जी नैराश्‍याच्‍या खोलीतून व्‍यक्‍तींना उत्‍थान करण्‍यामध्‍ये मानसोपचाराची बहुमोल भूमिका स्पष्ट करतात. यातली पहिली कथा प्रियाची आहे.  जी स्वतः व्यवसायाने डॉक्टर आहे. प्रियाचा निराशेतून सशक्तीकरणापर्यंतचा प्रवास: प्रियाचे आयुष्य निराशेच्या अथांग गर्तेत गेले होते. प्रत्येक दिवस जबरदस्त दुःखदायक वाटत होता.स्वतःबद्दल मनात आत्मविश्वासाचा अभाव जाणवत होता. जीवन कधीही न संपणारी लढाई वाटत होती. तथापि, एका कुशल मनोचिकित्सकाच्या मार्गदर्शनाद्वारे प्रियाने तिच्या भावना, भीती आणि भूतकाळातील...

धर्म आणि संस्कृती

विज्ञान संपते तेथे अध्यात्म सुरू होते असे एक वाक्य अनेकदा आपल्या माथ्यावर मारले जाते. असे काहीसे सध्या सरसंघ चालक  बोलले आहेत. वस्तुस्थितीत विज्ञान आपल्याला काय कळत नाही हे नम्रपणे मान्य करते. धर्माचे ठेकेदार मात्र आपल्याला जे कळत नाही ते आपल्याला कळत नाही असे मान्य करत नाही. परंतु विज्ञानवादी मात्र नकळतपणे काही चुका करतात. विज्ञानवादी धर्माच्या ठेकेदारांना धर्मापासून वेगळे करीत नाहीत हे सध्याचे दुर्दैव आहे. धर्म म्हणजे नैतिकतेने वागणे, इतरांशी प्रेमाने वागणे असा अर्थ सामान्य माणसाला धर्मातून अपेक्षित असतो. अध्यात्म म्हणजे आत्म अध्ययन करणे म्हणजे स्वतःला अभ्यासणे असा अर्थ केल्यास धर्म आपल्याला टाकाऊ वाटणार नाही आणि अध्यात्म हे देखील टाकाऊ वाटणार नाही. विज्ञानाने माणसाचे प्रश्न सोडवले तसे धर्माने सोडवले नाहीत हे आताशा शाळकरी पोरांना सुद्धा समजते. समजत नसेल तर ते आपले दुर्दैव. कोरोना काळात सरकारने रुग्णालय वाढवत मंदिरे मात्र बंद ठेवले ठेवली यातून जनतेला विज्ञानाची ताकद  समजणे इतकी जनता शहाणी आहे.  आपण शाब्दिक तलवारी काढून अध्यात्मावर सपासप चालवल्यामुळे देव, धर्म, अध्यात्म म...

सहानुभूती

  सहानुभूती म्हणजे इतरांच्या भावना समजून घेण्याची आणि सामायिक करण्याची क्षमता. हा एक अत्यावश्यक मानवी गुणधर्म आहे जो आपल्याला इतरांशी स खोल भावनिक पातळीवर जोडण्यास उपयुक्त ठरतो. सहानुभूती हीच आपल्याला इतर व्यक्तीच्या चष्म्यातून अथवा इतरांच्या डोळ्यांद्वारे जग पाहण्याची परवानगी देते. मजबूत नातेसंबंध निर्माण करणे, सामाजिक सौहार्द वाढवणे आणि समजूतदारपणा वाढवणे यासाठी सहानुभूती बाळगता येणे हे एक महत्त्वाचे कौशल्य आहे. सहानुभूती केवळ वैयक्तिक नातेसंबंधातच नाही तर कामाच्या ठिकाणीही महत्त्वाची आहे. सहानुभूती दाखवणारे बॉस आणि लीडर्स हे अधिक प्रभावी असण्याची अधिक शक्यता असते. जेव्हा कर्मचार्‍यांना त्यांचे ऐकले गेलेय आणि समजले गेले आहे असे वाटते, तेव्हा ते उत्पादक आणि निष्ठावान वागण्याची अधिक शक्यता असते. सहानुभूतीमुळे व्यवस्थापकांना अधिक समावेशक कामाचे वातावरण तयार करण्याची संधी मिळते जिथे प्रत्येकाला स्व प्रतिष्ठा जपल्याचे जाणवते आणि कामाबद्दल आदर वाटतो. पण सहानुभूतीचा सराव करणे थोडं अवघड आहे. दुसऱ्या व्यक्तीचा दृष्टिकोन खरोखर समजून घेण्यासाठी आपल्या स्वतःच्या विचारांना आणि दृष्टीकोनांना ब...

Depression

Depression Depression is a mental illness that affects millions of people worldwide. It is a complex condition that can manifest in different ways and can affect people of all ages, genders, and backgrounds. While some people may experience depression for a short period of time, others may suffer from it for years. It is important to understand the symptoms of depression and seek help if you or someone you know is experiencing it. Symptoms of depression Depression is a condition that affects a person's mood, thoughts, and behaviors. Some common symptoms of depression include: Feeling sad or hopeless for an extended period of time Losing interest in activities that were once enjoyable Changes in appetite or weight Sleeping too much or too little Fatigue or lack of energy Feeling guilty or worthless Difficulty concentrating or making decisions Thoughts of death or suicide If you or someone you know is experiencing any of these symptoms, it is important to seek help from a mental heal...

लावून व्यायामाची सवय....

लावून व्यायामाची सवय, जगूया निरामय आपण एकविसाव्या शतकात तंत्रज्ञानाने युक्त असलेल्या जगात राहतो. आपण पोटभर जेवतो आणि किंबहुना अधिकच खातो. आणि व्यायामाच्या नावाने बोंबाबोंब. त्यामुळे आपली वजन नियंत्रणात नसतात. आपल्या वजनाबद्दल अनेकदा तितक्या जागरूकतेने आपण चर्चा करीत नाही. भारतीय माणसांचे पोट हमखास सुटलेले दिसते. आपण अन्न खाल्ल्यामुळे निर्माण झालेली ऊर्जा वापरली गेली नाही तर तिथे चरबीत रूपांतर होते ती चरबी शरीरातील अवयवांसाठी राहते त्यामुळे मधुमेह रक्तदाब इत्यादी विकार होतात ते किडनी लिव्हर हृदय डोळे यावर परिणाम करतात. आपण जर नियमित व्यायाम केला तर स्वादुपिंडातील पेशी कार्यक्षम होतात आणि मधुमेह होण्यापासून आपल्या शरीराला सुरक्षित करतात. मेंदूमध्ये व्यायामाने आनंद लहरी प्रसवतात. नैराश्यासारख्या आजारापासून व्यायामामुळे संरक्षण मिळते. दैनंदिन ताणतणावापासून दूर राहण्यासाठी व्यायामाचा उपयोग होतो. प्रत्येक वयामध्ये व्यायाम आपल्याला फायदे देत राहतो. आपल्याला देवाने असे विचारले की मी तुम्हाला फुकटात आयुष्याची काही वर्षे खूप सारे आरोग्य  देऊ इच्छितो , देऊ का  तर आपण त्याला म्हणू की जरूर...

स्व नियंत्रण

सेल्फ रेगुलेशन म्हणजे स्व नियंत्रण सध्या मी एका खाजगी शाळेमध्ये शालेय मानसशास्त्रज्ञ म्हणून काम करतो आहे. शालेय मुलांना समाजामध्ये कसे वावरावे याचा परिपाठ घालून दिल्यास ती मुले मोठी होऊन भावनिकरित्या परिपक्व व्यक्ती म्हणून जीवन जगतात असा एक विचरप्रवाह आहे.  Socio Emotional learning असा तो विषय.  या विषयातला एक महत्त्वाचा मुद्दा मला प्रकर्षाने आवश्यक वाटतो तो म्हणजे स्व नियंत्रण.आपल्या बोलण्यावर किंवा वागण्यावर नियंत्रण म्हणजे स्व नियंत्रण.  माणसाचे स्वतःच्या विचार, भावना आणि वर्तन यांवर नियंत्रण असायला हवे. यापैकी इतरांनी आपल्याशी अयोग्य वागल्यानंतर आपल्या मनात काय प्रकारच्या भावना याव्यात आपल्या  नियंत्रणात नसते. पण त्यावर काय विचार करावा   आपले वर्तन कसे असावे हे आपण ठरवू शकतो.  आपले वर्तन आपल्या नियंत्रणात असते. आपले वर्तन म्हणजे आपण इतरांसमोर, समाजामध्ये वावरताना कसे वागतो, कसे वावरतो तसे बोलतो याची एकत्रित गोळाबेरीज.  काही लोकांना फार बोलण्याची सवय असते. जैविक रित्या  काही व्यक्तींना अधिक बोलण्याची गरज पडते. त्या गरजेचा फायदा होऊन ते लोक...